What is the oldest cafe in Amsterdam?

De zoektocht naar het oudste café van Amsterdam is een reis door de levendige, vaak roerige geschiedenis van de stad. Het voert ons naar een tijdperk van zeilschepen, handelscompagnieën en een bruisende haven die de wereld verbond. In deze context ontstonden de eerste herbergen en tapperijen, waar zeelieden, kooplieden en burgers samenkwamen voor vertier, warmte en natuurlijk een drankje.

De titel van oudste nog bestaande café wordt algemeen toegekend aan ‘t Aepjen, gelegen in de historische Zeedijk. Het pand zelf stamt uit circa 1546, een tijd waarin de meeste huizen nog van hout waren. De naam, die "de aapjes" betekent, verwijst naar de exotische handel; zeelieden betaalden soms hun drankjes met meegebrachte apen of andere dieren. Het café overleefde op miraculeuze wijze de grote stadsbranden die de houten stad teisterden.

Een andere serieuze kandidaat is Café Chris in de Bloemstraat, dat sinds 1624 onafgebroken in bedrijf is. Hoewel het pand mogelijk ouder is, wordt dit jaar aangehouden als het begin van zijn functie als bruin café. Het etablissement groeide uit tot een geliefde ontmoetingsplaats voor ambachtslieden en later voor een divers publiek, en ademt nog steeds de authentieke sfeer van eeuwen her.

De discussie over de oudste draait dus niet alleen om een jaartal, maar ook om definities: gaat het om het oudste pand dat als café fungeert, of om de langste ononderbroken geschiedenis als horecagelegenheid? Beide zaken, ‘t Aepjen en Café Chris, zijn levende monumenten die het verhaal van Amsterdam vertellen, steen voor steen en borrel voor borrel.

Wat is het oudste café van Amsterdam?

Het oudste café van Amsterdam is Café 't Smalle, gevestigd aan de Egelantiersgracht 12. Het etablissement opende voor het eerst zijn deuren in 1786 als een proeflokaal voor de likeurstokerij "De Ooievaar". Het is daarmee het oudste, nog altijd operationele café in de stad.

De historie van Café 't Smalle is nauw verbonden met de Amsterdamse jenevercultuur. Het pand werd gebouwd in opdracht van de likeurstoker Pieter Hoppe. Klanten konden hier zijn producten komen proeven en kopen. Het café heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad, maar is altijd een ontmoetingsplek gebleven.

Belangrijke historische kenmerken van het café zijn:

• De authentieke 18e-eeuwse toonbank en interieurelementen.



• Het karakteristieke uitzicht op de Egelantiersgracht in de Jordaan.



• De gezellige, smalle opzet die typerend is voor vele oude Amsterdamse cafés.

Een veel voorkomende misvatting is dat In de Wildeman (1690) of Café Papeneiland (1642) ouder zijn. Deze panden zijn inderdaad ouder, maar zij functioneerden niet vanaf het begin als café. In de Wildeman was eeuwenlang een bottelarij en wijnhandel, en Papeneiland was een herberg met een andere primaire functie. Café 't Smalle werd specifiek gebouwd en geopend als proeflokaal, wat het de oudste ononderbroken café-traditie geeft.

Vandaag de dag is Café 't Smalle een geliefd monument. Bezoekers kunnen er genieten van:

1. Een traditioneel Nederlands café- en eetmenu.



2. Een uitgebreide selectie dranken op het historische terras aan de gracht.



3. De unieke sfeer van een levend stukje Amsterdamse geschiedenis.

De naam, locatie en het oprichtingsjaar van het oudste café

Het oudste café van Amsterdam draagt de trotse naam Café 't Aepjen. De historische herberg is gevestigd op een van de meest karakteristieke adressen van de stad: Zeedijk 1, op de hoek van de Zeedijk en de Geldersekade.

Het exacte oprichtingsjaar is 1544. Het pand zelf is zelfs nog ouder en stamt uit ongeveer 1550, wat het een van de weinige houten huizen in de Amsterdamse binnenstad maakt die de grote stadsbrand van 1452 hebben overleefd.

De naam, wat "de aapjes" betekent, verwijst naar de tijd dat zeelui hier soms met exotische dieren, zoals apen, betaalden. De locatie aan de oude havenwallen was eeuwenlang het domein van zeelieden en avonturiers, wat de sfeer en verhalen van het café tot op de dag van vandaag heeft gevormd.

Hoe het historische interieur en de sfeer bewaard zijn gebleven

Het hart van Café 't Smalle klopt in de authentieke details. De inrichting is grotendeels die van een typische 19e-eeuwse Amsterdamse proeflokaal en bruin café. De karakteristieke toonbank, de geglazuurde tegeltableaus en de gebeeldhouwde houten kasten dateren uit de verbouwing van 1880 en zijn nooit vervangen.

Een essentieel onderdeel van de sfeer is het originele licht. Het café wordt nog altijd verlicht door historische petroleumlampen aan de muren. Hun zachte, warme schijnsel weerkaatst in het koperen beslag en het glaswerk, wat een intieme, tijdloze sfeer creëert die elektrisch licht nooit kan evenaren.

Ook het meubilair vertelt de geschiedenis. De tafels en stoelen vormen een eclectische mix van stukken uit verschillende periodes, allemaal met een natuurlijke patina door decennia van gebruik. Er is bewust gekozen voor restauratie in plaats van vervanging, waardoor de slijtplekken en verhalen zichtbaar blijven.

De sfeer wordt evenzeer bepaald door wat ontbreekt: luidruchtige muziekinstallaties en televisieschermen. Hier overheersen het geluid van gesprekken, het geklingel van kopjes en de geur van versgezette koffie en jenever. Deze keuze voor stilte en conversatie is een bewust bewaard gebleven traditie.

Het behoud is geen museumstuk; het is een levende praktijk. De huidige eigenaren zien zichzelf als hoeders van dit erfgoed. Veranderingen worden uiterst zorgvuldig overwogen, met respect voor het originele karakter. Elk nieuw element, of het nu een stoel of een verflaag is, moet zich naadloos voegen in het bestaande historische weefsel.

Welke historische figuren en gebeurtenissen zijn met het café verbonden

Als oudste café van Amsterdam, sinds 1522, is Café 't Smalle een stille getuige van eeuwen geschiedenis. Het etablissement begon als een proeflokaal voor de likeurstokerij van de apotheker Elias. Deze connectie met de vroegmoderne handel en geneeskunst legde de basis.

In de 17de en 18de eeuw was de locatie een centrum voor de Amsterdamse elite en kooplieden. Zij bespraken zaken en politiek terwijl hun goederen op de aangrenzende Prinsengracht werden gelost. Het café vormde zo het sociale hart van de bruisende grachtengordel.

Een cruciale gebeurtenis was de herbouw in 1976. Het café was na een periode van verval gesloten, maar werd in originele stijl gereconstrueerd onder leiding van de legendarische Amsterdamse kroegbaas Peter Hoppe. Zijn toewijding redde dit monument voor de stad.

Het café heeft talloze kunstenaars en schrijvers aangetrokken. Hoewel specifieke namen vaak in nevelen gehuld blijven, was 't Smalle een vast onderdeel van het culturele circuit rond de Jordaan. De sfeer en historie inspireerden ongetwijfeld vele creatieve geesten door de eeuwen heen.

Ten slotte speelde het café een rol in de dagelijkse historie van de Amsterdamse bevolking. Het was een plek voor vergaderingen van gilden, een ontmoetingspunt tijdens feesten zoals Koninginnedag, en een constante in het leven van generaties Amsterdammers. Het is niet verbonden aan één grote historische figuur, maar aan de continue stroom van het stadsleven zelf.

Praktische informatie voor een bezoek: openingstijden en specialiteiten

Het oudste café van Amsterdam, Café 't Smidje, is gevestigd in de Warmoesstraat 53. Een bezoek aan deze historische plek vereist enige planning, aangezien de openingstijden kunnen afwijken van die van moderne zaken.

Het café opent zijn deuren van maandag tot en met zaterdag, vanaf 15:00 uur in de middag. Op zondag is het gesloten. Het is aan te raden om voor de zekerheid de actuele tijden even te controleren, want deze kunnen soms wijzigen.

De specialiteiten van het huis zijn onmiskenbaar verbonden met zijn lange geschiedenis. De sfeer zelf is de hoofdattractie: het authentieke, ongepolijste interieur met zijn donkere houten wanden en oude koperen voorwerpen voert je direct terug in de tijd.

Wat de drank betreft, staat Café 't Smidje bekend om zijn uitgelezen bierassortiment. Je vindt er een selectie van klassieke Nederlandse en Belgische bieren, perfect getapt. De koffie wordt nog traditioneel gezet en is een absolute aanrader.

Quis eten serveert het café voornamelijk hartige hapjes om bij de drank te nemen. Denk aan een eenvoudige, maar goede borrelplank met kaas en worst. De menukaart is bewust niet uitgebreid, wat de focus legt op het genieten van een drankje in een unieke setting.

Reserveren is over het algemeen niet mogelijk; plaatsnemen gebeurt op basis van beschikbaarheid. Houd er rekening mee dat het een klein, populair café is, vooral in de weekendavonden.

Veelgestelde vragen:

Wat is de naam en locatie van het oudste café in Amsterdam?

Het oudste café in Amsterdam is Café 't Smidje, gevestigd aan de Oudezijds Voorburgwal 73. Het pand heeft een lange geschiedenis die teruggaat tot de 16e eeuw. De eerste vermelding als herberg stamt uit 1542. Hoewel het gebouw in de loop der eeuwen is verbouwd en gerestaureerd, bevindt het zich nog altijd op dezelfde historische plek in de Wallen. Het is een stukje levende geschiedenis midden in de stad.

Hoe ziet de sfeer en inrichting van Café 't Smidje eruit?

Bij binnenkomst waan je je in een typisch, bruin Amsterdams café. De inrichting is traditioneel met houten panelen, oude tegeltjes aan de muur en een lange toog. De sfeer is gemoedelijk en lokaal; het is een plek waar buurtbewoners, studenten en nieuwsgierige toeristen door elkaar lopen. Het is geen groot of opzichtig etablissement, maar juist die eenvoud en authenticiteit geven het zijn charme. Je kunt er rustig een biertje of een kop koffie drinken.

Wat kan ik verwachten van het aanbod aan dranken in het oudste café?

Café 't Smidje serveert een klassieke selectie dranken. Je vindt er uiteraard verschillende soorten bier, van Nederlandse pils tot enkele speciaalbiertjes. Ook zijn er de gebruikelijke sterke dranken zoals jenever. Voor wie geen alcohol drinkt, is er koffie, thee of fris. Het is geen restaurant met een uitgebreide kaart, maar een echte bruine kroeg waar de drank centraal staat. De bediening kan je vertellen wat er die dag eventueel te eten is, vaak eenvoudige borrelhapjes.

Is er een verschil tussen het oudste café en de oudste koffieshop van Amsterdam?

Ja, dat is een belangrijk onderscheid. Café 't Smidje is een traditioneel café (een kroeg) waar voornamelijk alcoholische dranken worden geschonken. De term "koffieshop" heeft in Amsterdam een specifieke betekenis: het zijn plaatsen waar cannabisproducten legaal gekocht en geconsumeerd kunnen worden. De oudste nog bestaande koffieshop in die zin is The Bulldog, waarvan de eerste zaak in 1975 opende. Het zijn dus twee totaal verschillende soorten etablissementen met een eigen geschiedenis.

Waarom is Café 't Smidje niet zo bekend als andere historische plekken in de stad?

Café 't Smidje is minder bekend bij het grote publiek omdat het altijd een bescheiden buurtcafé is gebleven. Het heeft geen grote verbouwingen of uitbreidingen ondergaan om toeristisch aantrekkelijker te worden. Daarnaast ligt de nadruk in Amsterdam vaak op de 17e-eeuwse Gouden Eeuw, terwijl de oorsprong van 't Smidje in de nog oudere 16e eeuw ligt. De eenvoud en het ontbreken van een uitgebreide marketingcampagne houden het onder de radar, wat veel bezoekers en Amsterdammers juist appreciëren. Het is een verborgen pareltje voor wie van echte historie houdt.