Waar zit de fabriek van Verkade?

De geur van verse koekjes en de smaak van romige chocolade: voor generaties Nederlanders zijn deze sensaties onlosmakelijk verbonden met de naam Verkade. Het merk, begonnen als een kleine banketbakkerij in Wormer, groeide uit tot een nationaal icoon. Maar waar worden die iconische producten, van Jodenkoeken tot Tem-Tee, eigenlijk gemaakt? Het antwoord op de vraag naar de locatie van de Verkade-fabriek is een reis door de tijd, die de transformatie van een familiebedrijf naar een onderdeel van een multinationale voedingsgigant weerspiegelt.

De historische bakermat van Verkade ligt ontegenzeggelijk in het Noord-Hollandse Wormer. Hier richtte Ericus Verkade in 1886 de 'Stoom Brood- en Beschuitfabriek De Ruyter' op, het startpunt van een imperium. De monumentale fabriekscomplexen aan de Zaan, met hun karakteristieke gevels, waren decennialang het kloppende hart van de productie. Het was meer dan een fabriek; het was een zelfvoorzienende gemeenschap, bekend om zijn meisjes in witte jurken en de Verkade-albums die menig huiskamer vulden.

Vandaag de dag is de situatie echter anders. Na overnames, eerst door British Foods en later door het Belgische concern Barry Callebaut, is de productie verplaatst. De historische fabriek in Wormer produceert al jaren geen Verkade-producten meer. De huidige fabricage van Verkade-koekjes en -biscuits vindt voornamelijk plaats in moderne productiefaciliteiten in België en Polen, waar efficiëntie en schaalvoordelen centraal staan.

Hoewel de fysieke productielocatie dus is verhuisd over de landsgrenzen, blijft de ziel van Verkade in Nederland. Het hoofdkantoor en de commerciële activiteiten zijn nog steeds in Zaandam gevestigd. Bovendien beheert de Verkade Experience in het Zaans Museum het rijke erfgoed, zodat de nostalgie en het verhaal van het Nederlandse bakkerij-icoon voor het publiek levend worden gehouden.

De historische locatie van de Verkade-fabriek in Zaandam

Het hart van de Verkade-productie klopte meer dan een eeuw lang op een iconische plek aan de Westzijde in Zaandam. De fabriek verrees op een historisch industrieel terrein direct aan de Zaan, wat van cruciaal belang was voor de aanvoer van grondstoffen en de afvoer van de beroemde koekjes, chocolade en beschuiten.

De eerste fabriek aan de Westzijde 70-72 werd in 1886 gebouwd door Ericus Verkade. Dit bescheiden begin groeide uit tot een uitgebreid fabriekscomplex. Het meest herkenbare onderdeel werd de monumentale, witgepleisterde fabriekshal met zijn karakteristieke torentje, gebouwd in 1910 naar een ontwerp van architect Jan van der Mey. Dit gebouw, bekend als 'De Verkadefabriek', werd een icoon in het Zaanse landschap.

De ligging was strategisch: de Zaan zorgde voor transport, en de wind die over het water kwam, hielp bij het drogen van het graan. Het complex breidde gestaag uit langs de rivieroever, met onder meer een eigen meelfabriek, pakhuizen en een krachtcentrale. Het werd een echte 'fabrieksstad' waar duizenden Zaankanters werk vonden.

Na het vertrek van de productie in de jaren 90 kreeg het terrein een nieuwe bestemming. De kern van het complex, de oude fabriekshal aan de Westzijde, is nu een cultureel podium. Hier huist Theater en Filmhuis De Verkadefabriek, waardoor de historische locatie zijn centrale rol in de gemeenschap behoudt, zij het op een nieuwe manier. De omringende terreinen zijn herontwikkeld tot woon- en werkgebieden, maar de monumentale gevel aan de Zaan blijft een tastbare herinnering aan het industriële verleden.

Hoe de fabriek te bezoeken of te herkennen vandaag

De historische Verkadefabriek in Zaandam is vandaag de dag niet meer in gebruik voor de productie van koekjes en chocolade. Het monumentale complex is getransformeerd tot een bruisend cultureel centrum. Een bezoek is daarom een unieke ervaring waar verleden en heden samenkomen.

Het complex is gelegen aan de Westzijde 27-157 in Zaandam. De karakteristieke baksteenarchitectuur, de hoge schoorsteen en de grote raampartijen zijn nog altijd duidelijk herkenbaar. De naam "Verkadefabriek" is prominent op verschillende geveldelen aangebracht.

Als cultureel centrum is het vrij toegankelijk tijdens openingstijden. Je kunt de openbare ruimtes binnenlopen en de industriële sfeer proeven. Het huisvest nu bioscopen, een theaterzaal, een bibliotheek en diverse horecagelegenheden. Let in het interieur op behouden elementen zoals oude balken, stalen constructies en historische details.

Voor een uitgebreidere historische beleving is een bezoek aan het Zaans Museum en de Verkade Experience essentieel. Dit museum, gevestigd in het nabijgelegen Zaanse Schans-gebied, vertelt het verhaal van de Zaanstreek en de Verkade-familie. Hier zie je de originele machines, verpakkingen en proef je de sfeer van de fabriek uit haar glorietijd.

Concreet: bezoek het gebouw in Zaandam voor de architectuur en hedendaagse cultuur, en ga naar het Zaans Museum voor het volledige historische verhaal en de authentieke machines. Zo herken en beleef je de erfenis van de Verkadefabriek op twee complementaire manieren.

Welke Verkade-producten worden nu waar gemaakt

Het antwoord op de vraag waar Verkade-producten worden gemaakt is niet eenduidig, omdat het sterk per productlijn verschilt. Sinds het merk in handen kwam van verschillende grote voedingsconcerns, is de productie verdeeld over meerdere fabrieken in Europa.

De iconische Verkade-koekjes, zoals de Jodenkoek, het Kletskopje en de Rijstwafel, worden sinds de sluiting van de Zaandamse fabriek geproduceerd in België. De huidige eigenaar, pladis (onderdeel van Yıldız Holding), maakt deze koekjes in haar fabriek in Herentals.

De productie van Verkade-chocolade en repen is een ander verhaal. Deze lijn is in bezit van het Duitse concern Barry Callebaut, 's werelds grootste chocoladeproducent. De Verkade-chocolade wordt daarom gemaakt in gespecialiseerde chocoladefabrieken van Barry Callebaut, zeer waarschijnlijk in Nederland of België, maar niet meer op de historische locatie.

Een opvallende uitzondering is het Verkade-theemerk. De thee wordt niet door Verkade zelf geproduceerd, maar is in licentie gegeven aan het Nederlandse bedrijf Van Sillevoldt B.V. De blending en verpakking van de thee vindt plaats in Nederland.

Kortom, de 'fabriek van Verkade' bestaat niet meer als één locatie. De bekendste producten van het geliefde merk rollen tegenwoordig van de band in moderne, grootschalige fabrieken van de moederbedrijven, voornamelijk in de Benelux-regio. De connectie met Zaandam is historisch, maar de hedendaagse productie is internationaal georganiseerd.

De relatie tussen de fabriek en het Verkade Museum

De historische Verkadefabriek in Zaandam en het Verkade Museum, gevestigd in de voormalige cacaofabriek 'De Moriaan' in Koog aan de Zaan, delen een symbiotische relatie. Zij vertellen samen het volledige verhaal van het bedrijf dat ooit een huishoudelijke naam was.

De fabriek zelf, nu een bruisend cultureel podium, vertegenwoordigt de fysieke erfenis en de transformatie van het industriële verleden. Het Verkade Museum daarentegen bewaart en toont de tastbare herinnering aan het productieproces en de bedrijfscultuur. Hun relatie kan als volgt worden samengevat:

• Functie-verdeling: De fabriek is de locatie van de daadwerkelijke industriële geschiedenis. Het museum fungeert als het educatieve en emotionele geheugen, met zijn collectie originele machines, albums en productverpakkingen.



• Complementaire ervaring: Een bezoek aan de monumentale fabriekshal geeft inzicht in de schaal van de operaties. Het museum laat vervolgens de details en de magie zien: de geur van chocolade, het geluid van de machines op kleinere schaal, en de beroemde plaatjesalbums.



• Geografische en historische verbinding: Beide locaties liggen op korte afstand in de Zaanstreek, het hart van de Verkade-activiteiten. Samen omarmen zij de volledige levenscyclus van het bedrijf – van de productie tot de marketing en de culturele impact.

Zonder de fabriek zou het museum een verzameling objecten zonder context zijn. Zonder het museum zou de fabriek een lege schelp zijn, waar de specifieke verhalen over koekjes, chocolade en thee minder goed tot leven komen. Het museum legt de directe link tussen de monumentale architectuur en het dagelijkse werk dat er plaatsvond.

De relatie wordt verder versterkt door hun gedeelde focus op de unieke Verkade-bedrijfscultuur. Beide plaatsen benadrukken:

1. Het familiebedrijf met zijn paternalistische zorg voor werknemers.



2. De innovatieve en geïntegreerde productiemethode, van grondstof tot eindproduct.



3. De legendarische marketing met de Verkade-albums, die het merk in elk Nederlands gezin brachten.

Kortom, de fabriek en het museum zijn twee zijden van dezelfde medaille. Zij vormen samen een essentieel en compleet cultureel erfgoed, gewijd aan het behoud van de Verkade-geschiedenis voor toekomstige generaties.

Veelgestelde vragen:

Is de Verkade-fabriek nog steeds in Zaandam te vinden?

Ja, de hoofdvestiging en het productiecentrum van Verkade bevinden zich nog altijd in Zaandam. Het bedrijf is gevestigd aan de Westzijde 1. Deze locatie heeft een lange historie. De bekende geur van cacao en koekjes die over de Zaan hangt, komt vaak van deze fabriek. Het is een belangrijk onderdeel van het Zaanse industriële erfgoed. Veel van de bekende Verkade-producten, zoals beschuit, biscuits en chocolade, worden hier nog steeds gemaakt.

Wie maakt nu eigenlijk de Verkade-koekjes, sinds het geen zelfstandig bedrijf meer is?

Verkade is onderdeel van de Britse voedingsmiddelengroep Premier Foods. De dagelijkse leiding en productie in Zaandam vallen onder Premier Foods Nederland. De recepten en kwaliteitseisen worden nog steeds strikt nageleefd. Het team in Zaandam zorgt ervoor dat de productie van klassiekers zoals het Tigerbrood, Jodenkoeken en de bekende chocoladerepen doorgaat. Hoewel het moederbedrijf dus internationaal is, blijft het hart van de productie gewoon in Nederland liggen.