Mag ik films draaien in mijn café?

Als café-eigenaar zoekt u voortdurend naar manieren om uw zaak aantrekkelijker te maken en gasten langer te laten blijven. Het draaien van films of sportwedstrijden lijkt daarvoor een perfecte oplossing: het creëert sfeer, trekt publiek en biedt een extra service. De vraag is echter niet alleen of het technisch mogelijk is, maar vooral of het wettelijk toegestaan is.

Het publiek vertonen van films, series of televisieprogramma’s valt onder de regelgeving van het auteursrecht. In Nederland beheert de organisatie VIDEMA de rechten voor het publiek gebruik van audiovisuele werken. Dit betekent dat uw normale televisie- of streamingabonnement voor thuisgebruik niet volstaat voor een openbare ruimte zoals een horecagelegenheid.

Voor het legaal tonen van films moet u een licentie afsluiten. De kosten hiervan zijn afhankelijk van factoren zoals de grootte van uw scherm, het aantal zitplaatsen en hoe vaak u films vertoont. Het zonder licentie draaien van films kan leiden tot hoge boetes en reputatieschade. Deze inleiding schetst de essentiële juridische en praktische stappen om uw café om te toveren tot een legale en sfeervolle filmhuislocatie.

Welke vergunningen heb ik nodig voor het vertonen van films?

Het vertonen van films in je horecagelegenheid valt onder de 'publieke vertoning' van auteursrechtelijk beschermd werk. Dit vereist specifieke toestemming en vaak meerdere vergunningen. De belangrijkste zijn de Exploitatievergunning (van de gemeente) en de auteursrechtelijke licentie (van de rechthebbenden).

Allereerst heb je een geldige Exploitatievergunning horeca nodig. In deze vergunning van je gemeente moet expliciet de activiteit 'filmvertoning' of 'publieke vertoning' zijn opgenomen. Als dit niet het geval is, moet je een wijziging van de vergunning aanvragen. De gemeente beoordeelt dit onder meer op geluidsoverlast, brandveiligheid en toegankelijkheid.

De kern van filmvertoning is de auteursrechtelijke licentie. Je mag films niet zomaar afspelen, bijvoorbeeld via Netflix of een DVD. Je moet een overeenkomst sluiten met de rechthebbenden. In Nederland regel je dit primair via Stichting MCN (Motion Picture Licensing Company Netherlands). MCN verleent namens de meeste grote filmstudio's de zogenaamde 'Umbrella Licence' voor publieke vertoning.

Daarnaast kan het nodig zijn om een licentie aan te vragen bij Buma/Stemra voor de muziek die in de films zit. Soms is dit al in de MCN-licentie inbegrepen, maar dit moet je per geval controleren. Voor films van bepaalde onafhankelijke distributeurs moet je mogelijk rechtstreeks met hen onderhandelen.

Tot slot zijn er aanvullende regels. Vertoon je films in de openlucht? Dan heb je vaak een omgevingsvergunning voor activiteit (voorheen: evenementenvergunning) nodig. Let ook op de Kijkwijzer-classificaties. Het vertonen van films met een leeftijdsclassificatie (bijv. 16 of 18) in een ruimte waar jongeren aanwezig kunnen zijn, brengt extra zorgplicht met zich mee.

Het ontbreken van de juiste vergunningen kan leiden tot hoge boetes, sluiting van je zaak en civielrechtelijke claims voor inbreuk op het auteursrecht. Informeer daarom tijdig bij je gemeente en neem contact op met MCN om de mogelijkheden en kosten te bespreken.

Hoe regel ik de auteursrechten en licenties voor films?

Het vertonen van een film in een openbare gelegenheid zoals een café is een publieke vertoning. Dit valt onder het auteursrecht en vereist altijd een expliciete licentie. De licentie voor thuisgebruik (DVD, Blu-ray, streamingdienstabonnement) is hier onvoldoende en strafbaar.

De eerste en belangrijkste stap is contact opnemen met de beheersorganisatie Videma. Videma vertegenwoordigt in Nederland de rechthebbenden van audiovisuele werken en verstrekt de benodigde vergunningen voor publieke vertoning.

Je moet een Publieke Vertoningsvergunning aanvragen. De kosten zijn niet vast; ze worden berekend op basis van factoren zoals de capaciteit van je café, het aantal vertoningen, de toegangsprijs (of het gratis is) en of het om commerciële of culturele doeleinden gaat.

Er zijn twee hoofdtypen vergunningen: een jaarvergunning voor regelmatige vertoningen (bijvoorbeeld een wekelijkse filmavond) of een incidentele vergunning voor een eenmalige activiteit. Een jaarvergunning is vaak voordeliger bij frequente vertoningen.

Wees specifiek in je aanvraag. Videma kan vragen om een programma met titels en vertoningsdata. Houd er rekening mee dat voor sommige films aanvullende rechten nodig kunnen zijn van specifieke distributeurs, vooral voor zeer recente films. Videma kan je hierover adviseren.

Zonder deze vergunning loop je het risico op een hoge boze en een vordering tot schadevergoeding van de rechthebbenden. Het correct regelen van de licentie is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een eerlijke vergoeding voor de makers.

Wat zijn de regels voor geluidsvolume en openingstijden?

Naast auteursrechten zijn de plaatselijke APV (Algemene Plaatselijke Verordening) van je gemeente het allerbelangrijkst. Deze regels verschillen per gemeente en soms zelfs per wijk.

Voor geluidsvolume gelden vaak strikte grenswaarden, zowel voor geluid dat binnen blijft als voor geluid dat naar buiten (de gevel) ontsnapt. Controleer de APV op de toegestane decibelniveaus en de tijden waarop deze gelden. Voor muziek (achtergrondmuziek of films) gelden vaak lagere volumelimieten dan voor live-optredens. Burenoverlast kan leiden tot klachten, boetes of zelfs intrekking van je vergunning.

Je moet ook nagaan of je omgevingsvergunning of exploitatievergunning specifieke voorwaarden stelt over geluid. Het installeren van professionele geluidsbegrenzers kan een verplichting of verstandige voorzorgsmaatregel zijn.

Wat betreft openingstijden legt de gemeente deze vast in de APV of in je vergunning. Er zijn algemene sluitingstijden voor horeca, maar je kunt vaak een uitzonderingsvergunning aanvragen voor later sluiten, bijvoorbeeld in het weekend. Het draaien van een film die eindigt na de reguliere sluitingstijd valt hier ook onder. Zonder de juiste vergunning riskeer je een boete.

Concreet moet je voor beide aspecten: 1) de APV van je gemeente raadplegen, 2) je eigen vergunningen controleren en 3) bij twijfel rechtstreeks contact opnemen met de afdeling Vergunningen van je gemeente. Zij geven het definitieve antwoord voor jouw specifieke zaak.

Hoe kan ik filmavonden organiseren zonder inbreuk op auteursrecht?

Het publiek vertonen van films valt onder het auteursrecht. Dit recht ligt bij de rechthebbenden, zoals de filmstudio of distributeur. Zonder toestemming is vertonen strafbaar. Gelukkig zijn er legale routes.

1. Een licentie verkrijgen

Dit is de meest veilige en gebruikelijke weg. Je sluit een licentieovereenkomst af met de rechthebbende.

• Neem contact op met een distributeur of een licentiebedrijf zoals Video Cinema of Audio Visual Media Solutions (AVMS). Zij bieden vaak specifieke horecalicenties aan.



• De licentie kan per film, per avond of via een abonnement zijn. De kosten hangen af van factoren zoals zaalgrootte en toegangsprijs.

2. Gebruikmaken van films met vrije licenties

Er bestaat films waarop het auteursrecht is verlopen of die onder een Creative Commons-licentie worden aangeboden.

• Films waarvan het auteursrecht is verlopen (meestal 70 jaar na overlijden van de belangrijkste makers). Denk aan klassiekers van voor 1950, maar wees zeker van de status.



• Moderne films met een Creative Commons (CC)-licentie die publieke vertoning toestaat. Zoek op platforms zoals Vimeo of de Creative Commons-website.

3. Samenwerken met een filmtheater of filmhuis

Deze hebben vaak al de benodigde vergunningen. Een samenwerking kan wederzijds voordelig zijn.

4. Een filmavond zonder vertoning organiseren

Richt je op het sociale aspect zonder zelf de film te draaien.

• Organiseer een ‘bring your own device’-avond. Gasten streamen via hun eigen (koptelefoon) apparaat een film van een legale dienst (Netflix, Pathé Thuis) die zij zelf hebben afgenomen.



• Houd een nagesprek over een film, zonder de film zelf integraal te vertonen.

Belangrijke valkuilen om te vermijden:

• Het kopen of huren van een dvd/blu-ray of het streamen via een consumentendienst (Netflix, Amazon Prime) geeft geen recht op publieke vertoning. Deze zijn voor privégebruik.



• Het plaatsen van een filmposter als aankondiging kan ook een auteursrechtelijke handeling zijn. Gebruik officieel promotiemateriaal of vraag toestemming.



• Het vragen van een entree- of consumptiegel maakt de inbreuk commercieel en ernstiger, maar ook zonder geld te vragen blijft het verboden.

Concrete stappenplan:

1. Bepaal je budget en doelgroep.



2. Zoek uit wie de rechthebbende is van je gewenste film.



3. Neem contact op voor een licentie OF kies voor films met vrije licenties.



4. Leg alle toestemmingen schriftelijk vast.



5. Geniet van een zorgeloze filmavond.

Veelgestelde vragen:

Moet ik altijd toestemming vragen en betalen om een film in mijn café te vertonen, zelfs als ik geen entreegeld vraag?

Ja, dat moet u in bijna alle gevallen. Het vertonen van een film valt onder het auteursrecht. De rechten hiervan liggen bij de makers of hun distributeurs. Of u nu entree vraagt of niet, het publiekelijk tonen van de film is een gebruik dat vergunning vereist. Er zijn wel uitzonderingen. Films die zogenaamd 'publiek domein' zijn, mogen vrij worden vertoond. Dit zijn vaak erg oude films. Daarnaast bestaan er speciale abonnementen voor horeca, zoals een vergunning van Videma of een licentie van Buma/Stemra voor de muziek in films. Zonder deze afspraken loopt u het risico op een hoge boete.

Wat zijn de concrete regels voor het uitzenden van sportwedstrijden via een betaalzender op mijn café-tv?

De regels voor sportuitzendingen zijn anders dan voor films. Het gaat hier vaak om contractuele voorwaarden van de zender zelf, zoals Ziggo Sport of ESPN. In uw abonnementsvoorwaarden staat meestal dat commercieel gebruik niet is toegestaan. Dit betekent dat het uitzenden in een openbare ruimte zoals een café een inbreuk is. Voor sportevenementen kunnen ook aparte commerciële licenties worden gekocht. Deze zijn speciaal bedoeld voor horecazaken, maar ze zijn vaak duur. Het is verstandig om rechtstreeks contact op te nemen met de sportzender of de organisatie van het evenement om naar de mogelijkheden te informeren. Let ook op de geluidsnormen van uw gemeente.