Wat valt onder sterke drank in België?

Het Belgische landschap van alcoholische dranken is rijk en gevarieerd, maar voor de wet bestaat er een duidelijk onderscheid. De term sterke drank of gedistilleerde dranken verwijst niet zomaar naar elke alcoholhoudende consumptie. Het is een specifieke juridische en fiscale categorie, gedefinieerd door de Alcoholwet en het Koninklijk Besluit van 7 april 2019. De kern van de definitie ligt in het productieproces: sterke drank ontstaat door destillatie van een alcoholhoudende vloeistof van natuurlijke oorsprong.

Dit betekent dat dranken zoals bier en wijn, waar de alcohol uitsluitend door gisting wordt verkregen, hier expliciet niet onder vallen. Onder de noemer sterke drank vallen alle gedistilleerde dranken, ongeacht hun uiteindelijke alcoholpercentage. Bekende voorbeelden zijn jenever, whisky, wodka, rum, cognac en likeuren. Ook alcopops – frisdranken op basis van gedistilleerde alcohol – worden wettelijk als sterke drank beschouwd.

Deze definitie is van groot praktisch belang. Ze bepaalt namelijk de toepassing van accijnzen, verkoopvoorwaarden en leeftijdsbeperkingen. De verkoop van sterke drank is onderworpen aan strengere regels dan die van bier of wijn. Het kennen van het onderscheid is dus essentieel voor zowel consumenten, horeca-uitbaters als detailhandelaars in België.

De wettelijke definitie en minimum alcoholpercentage

De Belgische wetgeving geeft een zeer specifieke definitie van wat als sterke drank wordt beschouwd. Deze definitie is vastgelegd in de Wet van 7 januari 1998 betreffende de structuur en de accijnzen op alcohol en alcoholhoudende dranken en haar uitvoeringsbesluiten.

Volgens de wet vallen onder de noemer ‘sterke drank’ of ‘gedistilleerde dranken’ alle alcoholhoudende dranken die:

• Zijn verkregen door distillatie.



• Een minimum alcoholpercentage van 15% vol. hebben.



• Bestemd zijn voor menselijke consumptie.

Dit minimumpercentage van 15% vol. is de cruciale juridische drempel. Het betekent dat alle dranken met een alcoholgehalte van 15% vol. of meer, en verkregen via distillatie, automatisch onder de strenge regeling voor sterke drank vallen. Enkele voorbeelden zijn:

• Jenever (vaak 35% vol.)



• Whisky (vaak 40% vol.)



• Rum (vaak 37,5% vol. of meer)



• Vodka (vaak 40% vol.)



• Likeuren (bijvoorbeeld 20% vol. of meer)

Het is belangrijk om het onderscheid te maken met andere alcoholcategorieën:

• Bier en wijn zijn gefermenteerde dranken en vallen niet onder deze definitie, ook al heeft sommige wijn een alcoholpercentage boven de 15% vol. Het productieproces (geen distillatie) is doorslaggevend.



• Dranken met een lager alcoholpercentage (zoals versterkte wijn of sommige mixdranken) kunnen wel gedistilleerde alcohol bevatten, maar als het eindproduct onder de 15% vol. blijft, wordt het wettelijk niet als ‘sterke drank’ geclassificeerd. Ze vallen dan onder de algemenere categorie ‘alcoholhoudende dranken’.

Deze strikte definitie is de basis voor verschillende wettelijke bepalingen, waaronder:

1. De leeftijdsgrens voor verkoop (18 jaar).



2. Specifieke accijnzen (belastingen) die op sterke drank worden geheven.



3. Regels voor etikettering en marketing.

Voorbeelden van dranken die wel en niet als sterke drank gelden

De wettelijke grens in België is duidelijk: dranken met een alcoholgehalte van meer dan 1,2% vol. en maximaal 22% vol. zijn alcoholische dranken. Alles boven de 22% vol. wordt geclassificeerd als sterke drank of 'gedistilleerde dranken'.

Voorbeelden die WEL als sterke drank gelden (meer dan 22% vol.): Jenever, whisky, wodka, rum, gin, tequila, cognac, armagnac, likeuren (bv. Bailey's, Grand Marnier, Jägermeister), bitters (bv. Campari), sterke aperitieven (bv. vermout, Pastis). Ook zelfgestookte of thuisgedistilleerde dranken vallen hier onherroepelijk onder.

Voorbeelden die NIET als sterke drank gelden (maximaal 22% vol.): Bier, wijn, champagne, prosecco, cider, sake, alcopops (bijvoorbeeld Bacardi Breezer), sterke bieren (zelfs boven de 10% vol.), versterkte wijnen zoals port, sherry of madeira (mits ze onder de 22% vol. blijven). Deze zijn alcoholische dranken, maar geen gedistilleerde.

Een belangrijke nuance betreft likeuren. Een likeur zoals Amaretto Disaronno (28% vol.) is sterke drank, terwijl een likeurwijn bijvoorbeeld Vermouth (rond 16-18% vol.) onder de 22% blijft en dus niet in de categorie sterke drank valt. Het exacte alcoholpercentage is altijd beslissend.

Regels voor verkoop en leeftijdsgrens voor sterke drank

De verkoop van sterke drank in België is aan strikte wettelijke bepalingen onderworpen. De centrale regel is de minimumleeftijd. Het is verboden alcoholhoudende dranken met een alcoholgehalte van meer dan 1,2% vol. te verkopen aan personen jonger dan 18 jaar. Deze leeftijdsgrens geldt zowel voor aankoop in winkels als voor consumptie in horecazaken.

Voor de verkoop in supermarkten, nachtwinkels en slijterijen gelden specifieke verkoopuren. Sterke drank mag enkel verkocht worden tussen 10.00 uur 's ochtends en 20.00 uur 's avonds. Deze tijdsbeperking is niet van toepassing op horecazaken zoals cafés en restaurants, waar de consumptie wel is toegestaan buiten deze uren.

De wet verbiedt ook de verkoop van sterke drank via automaten die vrij toegankelijk zijn voor het publiek, tenzij deze automaten zich bevinden in een ruimte die permanent onder toezicht staat, zoals in een café of een bedrijfsrestaurant.

Daarnaast zijn er regels voor promotie en reclame. Het is bijvoorbeeld verboden om sterke drank aan te prijzen met acties die overmatig verbruik stimuleren, zoals "alleen vandaag: 2+1 gratis". Prijsacties zijn enkel toegestaan als ze geen aanzetten tot overconsumptie.

De lokale overheden, zoals gemeenten, kunnen bijkomende regels opleggen via hun politieverordening. Dit kan gaan over een verbod op de verkoop van sterke drank tijdens marktdagen, op bepaalde openbare plaatsen of tijdens lokale evenementen. Het naleven van deze regels valt onder toezicht van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid en de lokale politie.

Belastingen en accijnzen op verschillende soorten sterke drank

De Belgische overheid heft accijnzen op alcoholhoudende dranken, waarbij het tarief sterk verschilt per categorie. Deze belastingen worden berekend op basis van de hoeveelheid pure alcohol (hl PA) in het product.

Voor gedistilleerde dranken zoals jenever, whisky, wodka en likeuren geldt het hoogste accijnstarief. Dit bedraagt momenteel € 2.042,34 per hectoliter pure alcohol. Voor een standaardfles van 70 cl met 40% alcohol volgt hieruit een aanzienlijke accijnscomponent.

Sterke dranken op basis van wijn of vruchten, zoals brandewijn of Calvados, genieten een licht verlaagd tarief. De accijns voor deze producten bedraagt € 1.634,00 per hectoliter pure alcohol.

Een aparte en veel gunstigere regeling bestaat voor likeuren met een laag alcoholpercentage. Voor dranken tussen 1,2% en 15% alcohol, en met een minieme hoeveelheid suiker, daalt het tarief aanzienlijk naar € 27,34 per hectoliter pure alcohol. Dit verklaart het prijsverschil tussen een sterke likeur en een alcoholarm aperitief.

Naast de federale accijns is de BTW (21%) van toepassing op de totale verkoopprijs, inclusief de accijns. De uiteindelijke consumentenprijs wordt verder bepaald door productiekosten, marge en transport.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt precies als sterke drank gedefinieerd in België?

De Belgische wetgeving omschrijft sterke drank als alcoholhoudende dranken met een alcoholgehalte van meer dan 1,2% volumeprocent. Deze brede definitie omvat dus veel meer dan alleen likeuren of whisky. Binnen deze categorie wordt een belangrijk onderscheid gemaakt tussen gedistilleerde dranken en andere sterke dranken. Gedistilleerde dranken, zoals jenever, whisky, wodka en rum, hebben een minimum alcoholgehalte van 15% vol. en worden verkregen door distillatie. Andere sterke dranken, zoals likeuren, worden vaak gemaakt op basis van gedistilleerde alcohol maar kunnen ook door fermentatie worden verkregen.

Vallen sterke bieren zoals Tripel of Bourgondiër ook onder 'sterke drank'?

Ja, dat vallen ze. Dit is een punt dat vaak verwarring veroorzaakt. Omdat de wettelijke grens in België op 1,2% alcohol ligt, worden alle bieren met een hoger alcoholpercentage technisch gezien als 'sterke drank' geclassificeerd. Dit geldt dus voor de meeste speciaalbiëren, zoals Tripels, Quadrupels of sterke donkere bieren. De verkoop van deze producten valt daardoor onder dezelfde algemene regelgeving voor sterke drank, bijvoorbeeld wat betreft leeftijdscontrole. Het specifieke belastingtarief (accijns) voor deze bieren is echter anders dan dat voor gedistilleerde dranken.

Is zelfgemaakte likeur of vruchtenwijn ook sterke drank volgens de wet?

Zelfgemaakte alcoholische dranken vallen onder dezelfde wettelijke definitie als ze meer dan 1,2% alcohol bevatten. De productie voor eigen gebruik is in België over het algemeen toegestaan. Er zijn echter strikte regels. Het is verboden om thuis gedistilleerde dranken te maken zonder vergunning; dit is voorbehouden aan erkende stokerijen vanwege de veiligheidsrisico's en accijnsplicht. Het maken van likeuren op basis van gekochte neutrale alcohol of het fermenteren van wijn en bier voor thuisverbruik is wel toegestaan, zolang u het niet verkoopt. Bij verkoop treedt de volledige wetgeving in werking, met vergunningen en accijnsbetaling.

Wat is het verschil in accijns tussen een likeur en een gedistilleerde drank?

België kent verschillende accijnstarieven. Voor gedistilleerde dranken, zoals jenever of whisky, wordt de accijns berekend per hectoliter pure alcohol (hl/100% vol.). Het tarief is aanzienlijk hoger. Voor tussenproducten, zoals likeuren en vermouten, wordt de accijns vaak berekend op basis van het alcoholvolume van het eindproduct (per hectoliter). Dit leidt meestal tot een lagere accijns per fles, omdat likeuren een lager alcoholpercentage hebben (vaak tussen 15% en 25%) en niet worden belast alsof ze pure alcohol zijn. De precieze categorie en het alcoholgehalte bepalen het exacte tarief.