Wat is het meervoud van café?

De Nederlandse taal kent vele woorden die zijn overgenomen uit andere talen, met name uit het Frans. Deze leenwoorden brengen vaak een uitdaging met zich mee: hoe vorm je hiervan het correcte meervoud? Het woord café is hier een perfect en veelvoorkomend voorbeeld van. Moet je nu zeggen "cafés" of "café's"? De twijfel is begrijpelijk en komt vaker voor dan je denkt.

De verwarring ontstaat doordat er twee systemen naast elkaar bestaan. Enerzijds zijn er de Nederlandse meervoudsregels, anderzijds houdt het Nederlands vaak de oorspronkelijke, Franse spelling van een woord aan. Bij "café" botsen deze werelden enigszins, wat leidt tot een ogenschijnlijke keuze. De vraag is echter niet alleen een kwestie van persoonlijke voorkeur; er zijn duidelijke taaladviezen en conventies.

In dit artikel gaan we dieper in op de correcte meervoudsvorm van café. We kijken naar de officiële spelling volgens de Woordenlijst Nederlandse Taal (het Groene Boekje), onderzoeken de logica achter de regel, en bespreken ook het gebruik in de dagelijkse praktijk. Zo krijg je een helder en definitief antwoord op deze veelgestelde taalkwestie.

De basisregel: cafés of café's?

De basisregel voor het meervoud van café is eenvoudig: het correcte meervoud is cafés. Dit volgt de algemene Nederlandse spellingregel voor leenwoorden die eindigen op een geaccentueerde é. In zulke gevallen komt er alleen een -s achter, zonder extra apostrof.

De apostrof (café's) is hier niet nodig omdat de uitspraak van de laatste lettergreep duidelijk blijft. De é behoudt zijn klank, dus er is geen verwarring mogelijk. De apostrof gebruik je in het Nederlands vooral om een meervoudsvorm leesbaar te maken, bijvoorbeeld bij klinkers (camera's, baby's) of bij afkortingen (sms'en).

Hoewel de spelling café's soms nog wordt gezien, is deze volgens de officiële spelling van de Nederlandse Taalunie niet correct. De vorm cafés is de enige juiste. Deze regel geldt ook voor soortgelijke woorden zoals attachés, canapés en logés.

Waarom zijn beide vormen correct?

De gelijktijdige acceptatie van cafés en café's als meervoud is een direct gevolg van de Nederlandse spellingregels voor leenwoorden. Deze regels bieden bij woorden die eindigen op een beklemtoonde é of ée twee opties.

De eerste optie is het toepassen van de regel voor inheemse woorden. Hierbij komt er simpelweg een -s achter het enkelvoud, zonder apostrof. Dit leidt tot de vorm cafés. Deze schrijfwijze benadert de uitspraak het dichtst en wordt daarom als de voorkeurspelling beschouwd.

De tweede optie erkent het vreemde karakter van het woord. Om het oorspronkelijke accent op de laatste lettergreep visueel te behouden, mag een apostrof worden geplaatst vóór de meervouds-s. Dit resulteert in café's. Deze vorm maakt direct duidelijk dat de klemtoon op de laatste lettergreep blijft liggen.

Beide vormen zijn dus officieel correct omdat de spellingsregels bewust ruimte laten voor deze variatie. De keuze tussen cafés en café's is vaak een kwestie van persoonlijke voorkeur of huisstijl.

Hoe kies je tussen cafés en café's in een tekst?

De keuze tussen cafés en café's als meervoud van café is een klassiek dilemma in het Nederlands. Beide vormen zijn correct, maar de context en persoonlijke of huisstijlvoorkeur bepalen welke beter past.

De kern van de keuze ligt bij de uitspraak. Het meervoud behoudt de klemtoon op de laatste lettergreep: ca-FÉS. De spelling moet deze uitspraak zo duidelijk mogelijk weergeven.

1. Gebruik cafés (zonder apostrof):
   
   
   
   
   
   • Dit is de meest gebruikelijke en aanbevolen spelling volgens de officiële spellingregels (het Groene Boekje).
   
   
   
   • De accenttekens op de e blijven staan om de uitspraak te waarborgen.
   
   
   
   • Deze vorm is duidelijk en elegant, zonder interpunctie te veel.
   
   
   
   • Voorbeeld: "De nieuwe cafés in de stad zijn erg populair."
   
   
   
   
   
   



2. Gebruik café's (met apostrof):
   
   
   
   
   
   • Deze vorm is ook correct en wordt veel gebruikt, vooral in informelere contexten.
   
   
   
   • De apostrof benadrukt dat de s een meervouds-s is en geen deel uitmaakt van het stamwoord.
   
   
   
   • Het kan verwarring voorkomen bij woorden die eindigen op een klinker, zoals menu (menu's). Sommige schrijvers passen deze logica consequent toe.
   
   
   
   • Voorbeeld: "Al die café's hebben een terras op het plein."
   
   
   
   
   
   

Bepaal je keuze aan de hand van deze richtlijnen:

• Consistentie is cruciaal. Kies één vorm en gebruik die in de hele tekst.



• Check de huisstijl. Voor officiële documenten, websites of publicaties geldt vaak een vastgestelde voorkeur (meestal cafés).



• Bij twijfel kies je voor cafés. Het is de spelling die het meest wordt aangemoedigd door taaladviesorganisaties.

Het belangrijkste is dat de lezer direct de juiste uitspraak (ca-FÉS) herkent. Zowel cafés als café's dienen dat doel uitstekend.

Veelgemaakte fouten en verwarring met andere leenwoorden

De discussie over café's versus cafés staat niet op zichzelf. Het is een goed voorbeeld van de bredere uitdaging bij het vervoegen van leenwoorden in het Nederlands. Veel fouten ontstaan door het blind toepassen van de regel voor inheemse woorden of door interferentie met de brontaal.

Een frequente vergissing is het toevoegen van een apostrof + s bij gewone Nederlandse meervouden, zoals *auto's of *foto's. Deze woorden krijgen simpelweg een -'s: auto's, foto's. De apostrof is hier enkel nodig om leesproblemen te voorkomen, bijvoorbeeld bij menu's (niet *menus) of baby's.

Daarnaast is er verwarring met leenwoorden die een onveranderlijk meervoud hebben. Woorden als restaurant, hotel en appartement krijgen wél een uitgang -s: restaurants, hotels, appartementen. Het woord café vormt hierop een uitzondering vanwege de geaccentueerde e aan het einde.

Ook de invloed van het Engels leidt tot fouten. Het Engelse leenwoord party heeft bijvoorbeeld het meervoud party's (niet het Engelse *parties), terwijl hobby wel hobby's wordt. Het cruciale verschil met café is dat deze woorden eindigen op een -y, niet op een geaccentueerde klinker.

Kortom, de keuze voor -'s of -s bij leenwoorden hangt af van de eindlettergreep. Bij een beklemtoonde laatste klinker, zoals bij café, kiest het Nederlands consequent voor de apostrof + s om de uitspraak te behouden. Dit principe geldt ook voor woorden als logé's, attaché's en employé's.

Veelgestelde vragen:

Is het gewoon "cafés" of zijn er andere opties?

Het standaardmeervoud in het Nederlands is inderdaad "cafés". Dit is de verreweg meest gebruikte vorm. Je schrijft het met een accent aigu op de 'e' om de uitspraak /kɑˈfeːs/ te behouden. Soms zie je ook de spelling "cafe's" met een apostrof, wat vooral voorkomt wanneer men het accentteken wil vermijden. Die vorm is niet fout, maar "cafés" wordt over het algemeen als beter beschouwd.

Waarom zeggen sommige mensen "café's" met een apostrof?

De apostrof wordt soms gebruikt bij leenwoorden die eindigen op een beklemtoonde klinker, zoals 'café'. Het doel is leesbaarheid: 'cafés' kan verwarrend zijn zonder het accentteken, omdat 'cafes' anders zou kunnen worden gelezen. De apostrof maakt direct duidelijk dat het om een meervoudsvorm gaat. Toch adviseren de meeste naslagwerken en de officiële spelling om het accent te behouden: "cafés". Beide vormen worden in de praktijk aangetroffen, maar "cafés" is de aanbevolen spelling.

Ik heb ooit "cafen" gehoord. Bestaat dat?

Nee, "cafen" is geen correct Nederlands meervoud. Het woord "café" is een leenwoord uit het Frans. In het Nederlands volgen we voor dit soort leenwoorden meestal de regel van de eenvoudigste meervoudsvorm, wat leidt tot "cafés". Een uitgang zoals "-en" past niet bij dit woord. Het gebruik van "cafen" zou kunnen ontstaan als grap of per ongeluk, maar het is niet gangbaar en wordt niet geaccepteerd in standaardtaal.

Hoe zit het met het meervoud in het Frans zelf? Heeft dat invloed op het Nederlands?

In het Frans is het meervoud "cafés", geschreven met een accent aigu. Het Nederlands heeft deze vorm rechtstreeks overgenomen. Bij veel Franse leenwoorden die eindigen op -é, gebeurt dit: 'café' wordt 'cafés', 'logé' wordt 'logés'. De Franse herkomst verklaart dus waarom we in het Nederlands het accentteken houden. Het is een voorbeeld van hoe een leenwoord zijn oorspronkelijke meervoudsvorm kan behouden wanneer het in onze taal wordt ingeburgerd.