Is er een rookverbod in cafés?

De vraag naar de actuele rookregels in de horeca is begrijpelijk, aangezien de wetgeving de afgelopen jaren significant is aangescherpt. Het is een onderwerp dat zowel bezoekers als uitbaters direct raakt en waarover soms onduidelijkheid bestaat. Het antwoord is eenduidig, maar kent een belangrijke nuance die de kern van de huidige situatie vormt.

Sinds 1 juli 2008 is het in heel Nederland verboden te roken in alle gesloten openbare ruimten, waaronder cafés, restaurants en clubs. Dit algemene rookverbod is ingesteld om het personeel en de bezoekers te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van meeroken. Een rookvrije werkplek is hierbij het uitgangspunt. Dit betekent dat roken in de binnenruimte van een café strikt niet is toegestaan.

De nuance ligt in de mogelijkheid voor horecaondernemers om een afgesloten rookruimte in te richten. In zo'n speciaal daarvoor bestemde ruimte mag wel worden gerookt, onder strikte voorwaarden: er mag geen bediening plaatsvinden en het personeel mag er niet werken. Het moet dus een aparte, afgesloten ruimte zijn met een eigen ventilatiesysteem. Niet elke gelegenheid heeft zo'n voorziening, waardoor veel cafés volledig rookvrij zijn.

Concluderend is het binnenroken in het café zelf dus absoluut verboden. De aan- of afwezigheid van een toegestane rookruimte verschilt per establishment. Dit verklaart waarom de ervaring van de bezoeker kan variëren, terwijl de wettelijke basis voor het rookverbod in de hoofdruimte onverminderd van kracht is.

Wat zegt de wet over roken in de horeca?

De Tobaks- en rookwarenwet bepaalt dat roken in alle volledig omsloten openbare ruimtes in Nederland verboden is. Dit verbod geldt sinds 2008 en is absoluut van toepassing op de horeca.

Dit betekent dat roken in cafés, restaurants, cafetaria's, discotheken en andere horecagelegenheden niet is toegestaan. Het verbod geldt voor de volledige binnenruimte waar gasten en personeel verblijven.

Er bestaat geen mogelijkheid meer voor een rookruimte binnen de horeca. Eerdere uitzonderingen voor kleine cafés zonder personeel en aparte rookcabines zijn volledig geschrapt. Een volledig afgesloten ruimte met een eigen ventilatiesysteem is dus ook niet meer toegestaan.

Het rookverbod is ook van kracht op terrassen die voor meer dan 50% zijn omsloten door wanden en een dak. Een terras dat aan drie zijden open is, valt hier bijvoorbeeld niet onder. De eigenaar is wettelijk verplicht het rookverbod te handhaven en duidelijke verbodsborden te plaatsen.

Overtreding van het rookverbod kan leiden tot hoge boetes voor zowel de horecaondernemer als de roker zelf. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt toezicht op de naleving.

Mag er gerookt worden in een speciaal rookhok?

Nee, een rookverbod geldt ook voor speciaal ingerichte rookhokken in cafés. De Tabakswet en de Horecawet staan geen afgesloten ruimtes voor rokers toe waar personeel moet werken of komen.

De wet maakt een uitzondering voor volledig afgesloten rookruimtes waar geen enkele service of bediening plaatsvindt. Personeel mag daar niet komen, zelfs niet om te poetsen of glazen op te halen. In de praktijk is zo'n ruimte voor een café bijna onmogelijk te realiseren.

Een rookhok waar de horeca-ondernemer wel personeel inzet, is dus strikt verboden. Het rookverbod is van toepassing op alle ruimtes die voor publiek toegankelijk zijn, inclusief terrassen die voor meer dan 50% zijn afgesloten.

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) handhaaft dit verbod. Cafés die toch een rookhok met service aanbieden, riskeren een forse boete.

Hoe wordt het rookverbod gecontroleerd en wat zijn de boetes?

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is de belangrijkste toezichthouder op het rookverbod in de horeca, inclusief cafés. Inspecteurs kunnen onaangekondigd langskomen om de naleving te controleren.

Zij letten niet alleen op rokende gasten, maar vooral ook op de verantwoordelijkheid van de caféhouder. De houder moet rookgedrag actief voorkomen en ingrijpen. Het neerzetten van asbakken is bijvoorbeeld al een overtreding.

De boetes zijn aanzienlijk. Voor een rokende gast bedraagt de administratieve boete € 50. Voor de ondernemer zijn de consequenties veel zwaarder.

Een caféhouder die zelf rookt of toegeeft dat er gerookt wordt, riskeert een boete van € 1.500. Bij een tweede overtreding binnen vijf jaar loopt dit op tot € 3.000 en bij een derde keer tot € 4.500.

Daarnaast kan de NVWA een last onder dwangsom opleggen. Dit betekent dat de ondernemer een zeer hoge dwangsom (tot € 22.500) moet betalen als bij een volgende inspectie opnieuw een overtreding wordt geconstateerd.

Bij ernstige of herhaalde overtredingen kan de NVWA zelfs een sluiting van het café voor maximaal drie maanden eisen bij de burgemeester.

Wat zijn de regels voor terrassen en buitenruimtes?

Het rookverbod in de horeca geldt primair voor volledig omsloten ruimtes. Voor terrassen en andere buitenruimtes gelden specifieke regels die afhankelijk zijn van hun constructie.

Een terras is volgens de wet een ‘niet volledig omsloten ruimte’. Hier mag in principe gerookt worden, maar alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan:

• Er moeten minstens twee zijden permanent open zijn.



• De totale oppervlakte van de open zijden moet minstens 30% van de totale wandoppervlakte zijn.



• Dichte schermen, windwanden of gordijnen mogen dit niet belemmeren.

Als een terras echter volledig is overdekt en omsloten door bijvoorbeeld schuifwanden of plastic schermen, wordt het wettelijk gezien als een binnenruimte. In dat geval geldt het volledige rookverbod.

Veel horecaondernemers kiezen ervoor om hun hele terras rookvrij te maken. Dit is een eigen beleidskeuze. Let daarom op de bordjes:

• Een blauw ‘Roken Verboden’-bord betekent een wettelijk verbod.



• Een ‘Rookvrij Terras’-bord geeft een eigen regeling van de ondernemer aan.

Voor de duidelijkheid: een afdak zonder zijwanden of een terras met alleen een parasol wordt altijd als buitenruimte gezien, waar roken is toegestaan tenzij de ondernemer het verbiedt.

Veelgestelde vragen:

Is het in alle cafés in Nederland verboden om te roken?

Ja, dat klopt. Sinds 1 juli 2008 geldt er een volledig rookverbod in alle horecagelegenheden in Nederland, dus ook in cafés. Dit verbod is ingesteld om de gezondheid van het personeel en de bezoekers te beschermen. Het verbod geldt voor alle rookwaren, zoals sigaretten, sigaren en pijp.

Mag je dan nergens meer roken binnen in een café?

Er is één duidelijke uitzondering. Een café mag een volledig afgesloten rookruimte inrichten waar geen bediening plaatsvindt. Personeel mag daar niet komen, en gasten moeten zelf hun drankje meenemen. Veel cafés hebben zo'n ruimte niet vanwege de kosten en ruimtegebrek. Op het terras mag je over het algemeen wel roken, tenzij de gemeente of de horecaondernemer zelf een terrasverbod instelt.

Wat zijn de boetes voor het overtreden van het rookverbod?

De controles worden uitgevoerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De boetes kunnen hoog zijn. Voor een roker zelf bedraagt de administratieve boete € 50. Voor de horecaondernemer die het verbod niet handhaaft, kan de boete oplopen tot € 1.500 voor een eerste overtreding. Bij herhaalde overtredingen kan de vergunning worden ingetrokken of kan er een sluiting volgen.

Geldt dit verbod ook voor e-sigaretten en vapen?

Ja, het verbod geldt ook voor elektronische sigaretten. De Tabaks- en rookwarenwet stelt dat het verbod van toepassing is op alle producten waarbij een vloeistof wordt verdampt of een substantie wordt verbrand. Daarom is het gebruik van e-sigaretten in cafés eveneens niet toegestaan. Dezelfde regels en boetes zijn hierop van toepassing.

Heeft dit verbod geleid tot minder rookgerelateerde gezondheidsklachten in de horeca?

Uit onderzoek van onder andere het RIVM en het Trimbos-instituut blijkt dat de luchtkwaliteit in cafés sterk is verbeterd sinds de invoering. Het aantal schadelijke stoffen in de lucht is met meer dan 90% gedaald. Voor personeel is dit een groot voordeel; zij hebben minder last van hun luchtwegen en ogen. Het aantal rokers in Nederland is in dezelfde periode ook verder gedaald, mede door deze maatregel.