Hoeveel procent allochtoon is er in Amsterdam?

Amsterdam staat bekend als een van de meest diverse en kosmopolitische steden van Europa. De vraag naar het percentage inwoners met een migratieachtergrond raakt aan de kern van de demografische, sociale en culturele identiteit van de hoofdstad. Het antwoord is niet slechts een statistiek, maar een weerspiegeling van een decennialange ontwikkeling, waarin migratiegeschiedenis, stedelijk beleid en globalisering samenkomen.

Om een precies en actueel beeld te geven, is het essentieel om de officiële definitie van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) te hanteren. Het CBS onderscheidt tussen autochtonen en allochtonen, waarbij laatstgenoemde groep wordt onderverdeeld in westerse en niet-westerse allochtonen. Een persoon heeft een migratieachtergrond als ten minste één ouder in het buitenland is geboren. Deze definitie is cruciaal voor een correcte interpretatie van de cijfers.

Volgens de meest recente CBS-data heeft Amsterdam een uniek profiel binnen Nederland. Waar het nationale gemiddelde voor inwoners met een migratieachtergrond aanzienlijk lager ligt, tellen de cijfers voor de hoofdstad anders. Een meerderheid van de Amsterdammers behoort tot de groep met een migratieachtergrond, waarbij de diversiteit groot is: van eeuwenoude gemeenschappen tot nieuwe stadsbewoners uit alle windstreken. Deze dynamiek vormt de dagelijkse realiteit en de toekomst van de stad.

De actuele cijfers: bevolkingssamenstelling per stadsdeel

Het aandeel inwoners met een migratieachtergrond verschilt sterk tussen de stadsdelen van Amsterdam. De cijfers, gebaseerd op de meest recente data van het CBS en de gemeente, geven een gedetailleerd beeld van de demografische verdeling.

In stadsdeel Centrum ligt het percentage inwoners met een migratieachtergrond relatief laag, rond de 40%. Dit gebied trekt veel Nederlandse studenten en expats uit westerse landen. Een vergelijkbaar beeld is zichtbaar in het Zuidoostelijk deel van Zuid, waar het aandeel vaak onder het stedelijk gemiddelde blijft.

Stadsdelen als Nieuw-West, Zuidoost en Noord laten de hoogste percentages zien, vaak tussen de 70% en 80%. In deze gebieden wonen veelal eerste- en tweedegeneratie Amsterdammers met roots in Suriname, Turkije, Marokko, Ghana of voormalig Nederlands-Indië.

Oost en West presenteren een gemengd beeld met percentages die rond het stadsgemiddelde van ongeveer 56% schommelen. Deze stadsdelen kennen zowel buurten met een zeer diverse bevolking als buurten met een meer autochtone samenstelling.

De term 'allochtoon' wordt in officiële statistieken niet meer gebruikt; de huidige indeling maakt onderscheid tussen een 'westerse' en 'niet-westerse migratieachtergrond'. Deze preciezere definitie geeft een beter inzicht in de daadwerkelijke culturele diversiteit van elk stadsdeel.

Verschil tussen westerse en niet-westerse herkomst in de data

De term 'allochtoon' wordt in de Nederlandse statistiek niet meer gebruikt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hanteert sinds 2016 de indeling op basis van 'migratieachtergrond', met een belangrijk onderscheid tussen een westerse en een niet-westerse migratieachtergrond. Dit onderscheid is cruciaal om de demografische samenstelling van Amsterdam te begrijpen.

Het CBS definieert een niet-westerse migratieachtergrond als een herkomst uit:

• Afrika



• Latijns-Amerika



• Azië (exclusief Indonesië en Japan)



• Turkije

Een westerse migratieachtergrond omvat alle landen in Europa (inclusief Turkije niet), Noord-Amerika en Oceanië, evenals Indonesië en Japan. Deze indeling is gebaseerd op sociaal-economische en culturele verschillen met Nederland.

Voor Amsterdam ziet de verdeling er als volgt uit (cijfers zijn indicatief voor recente jaren):

• Een groot deel van de inwoners met een migratieachtergrond heeft een niet-westerse achtergrond. Dit zijn voornamelijk groepen met een herkomst in:
  
  
  
  
  
  1. Suriname
  
  
  
  2. Turkije
  
  
  
  3. Marokko
  
  
  
  4. (Voormalige) Nederlandse Antillen
  
  
  
  5. Diverse andere landen, zoals Ghana of Iran.
  
  
  
  
  
  



• De groep met een westerse migratieachtergrond is ook zeer aanwezig en groeit, gedreven door:
  
  
  
  
  
  • Internationale kenniswerkers (expats) uit de EU, het VK, de VS en India.
  
  
  
  • Studenten uit heel Europa.
  
  
  
  • Nederlanders met een Indonesische achtergrond.
  
  
  
  
  
  

Het statistische effect is significant. Wanneer men spreekt over "hoeveel procent allochtoon", kan het aandeel inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond rond de 35% liggen. Het totaal percentage inwoners met elke migratieachtergrond (zowel westers als niet-westers) ligt echter aanzienlijk hoger, vaak boven de 55%. Dit nuanceverschil is essentieel voor een accurate interpretatie van de cijfers.

Hoe het CBS de term 'allochtoon' definieert en meet

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hanteert een specifieke en objectieve definitie om de bevolking naar herkomst in kaart te brengen. De kern van de definitie ligt niet bij nationaliteit, huidskleur of cultuur, maar bij het geboorteland van een persoon en dat van zijn of haar ouders.

Een persoon wordt volgens het CBS als allochtoon gecategoriseerd als minimaal één van de ouders in het buitenland is geboren. Binnen deze groep maakt het CBS een belangrijk onderscheid tussen westerse en niet-westerse allochtonen. Tot de westerse landen behoren alle landen in Europa (exclusief Turkije), Noord-Amerika, Oceanië, Indonesië en Japan. De categorie niet-westerse landen omvat landen in Afrika, Latijns-Amerika, Azië (inclusief Turkije) en de Cariben.

De gegevens worden primair gemeten via de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA), nu de Basisregistratie Personen (BRP). Bij inschrijving worden het geboorteland van de persoon en dat van de ouders vastgelegd. Deze registratie is de hoeksteen van de statistiek. Het CBS combineert en analyseert deze data, waarbij zij ook corrigeert voor eventuele onvolledigheid in de registratie van ouderlijk geboorteland.

Het is cruciaal te benadrukken dat de term 'allochtoon' een statistisch concept is, niet een oordeel over integratie of identiteit. Een persoon die in Nederland is geboren, maar van wie een ouder in het buitenland geboren is, blijft volgens deze definitie tot de allochtone bevolking behoren. Sinds 2016 gebruikt het CBS vaker de termen 'persoon met migratieachtergrond' of specifieker 'persoon met een westerse/niet-westerse migratieachtergrond', die de lading beter dekt.

Voor Amsterdam betekent dit dat het percentage allochtonen wordt berekend op basis van het aantal inwoners van wie ten minste één ouder in het buitenland geboren is. Deze nauwkeurige en consistente meetmethode maakt vergelijkingen tussen gemeenten en over jaren mogelijk.

Vergelijking met andere grote Nederlandse gemeenten

Amsterdam staat met een aandeel inwoners met een migratieachtergrond van ongeveer 56% op de eerste plaats onder de vier grootste steden. Deze positie is historisch zo gegroeid en wordt versterkt door de internationale aantrekkingskracht van de stad als wereldhandelscentrum en toeristische bestemming.

Rotterdam volgt op korte afstand met een percentage rond de 55%. De havenstad heeft eveneens een lange geschiedenis van immigratie, eerst vanuit Zuid-Europa en later vanuit andere delen van de wereld, wat de demografie sterk heeft gevormd.

Den Haag, als internationale stad van recht en vrede, kent een aandeel van ongeveer 54%. De aanwezigheid van vele internationale organisaties, ambassades en een grote diplomatieke gemeenschap draagt hier significant aan bij.

Utrecht, de vierde grootste gemeente, wijkt duidelijk af met een aandeel van ongeveer 36%. Hoewel de stad een belangrijke studenten- en kennisstad is, is het historisch minder een magneet geweest voor grootschalige arbeidsmigratie. De bevolkingssamenstelling is hierdoor anders van karakter dan die van de drie grotere steden.

Deze cijfers tonen aan dat de Randstad, en met name de G4, een aanzienlijk hoger percentage inwoners met een migratieachtergrond huisvest dan het landelijk gemiddelde. De verschillen tussen Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zijn klein, terwijl Utrecht een duidelijk ander demografisch profiel heeft.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt precies bedoeld met "allochtoon" in de Amsterdamse cijfers?

De term "allochtoon" zoals die in Nederlandse statistieken wordt gebruikt, is een specifieke definitie van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Een persoon is een allochtoon als ten minste één ouder in het buitenland is geboren. De cijfers voor Amsterdam maken onderscheid tussen westerse en niet-westerse allochtonen. Tot de niet-westerse allochtonen behoren personen met hun herkomst in Turkije, Afrika, Latijns-Amerika en Azië (exclusief Indonesië en Japan). Westerse allochtonen komen bijvoorbeeld uit Europese landen, Noord-Amerika, Indonesië of Japan. Sinds 2016 gebruikt het CBS zelf de termen "persoon met een migratieachtergrond" en maakt het onderscheid tussen een "westerse" en "niet-westerse migratieachtergrond". De bekende percentages voor Amsterdam (zoals ongeveer 55% met een migratieachtergrond, waarvan ruim 37% een niet-westerse achtergrond) zijn gebaseerd op deze CBS-definities.

Is het aandeel inwoners met een migratieachtergrond in alle stadsdelen gelijk?

Nee, de verdeling is zeer ongelijk. In stadsdelen als Zuidoost, Nieuw-West en Noord ligt het percentage inwoners met een migratieachtergrond (volgens de CBS-definitie) aanzienlijk hoger dan het stedelijk gemiddelde. In Zuidoost heeft bijvoorbeeld meer dan 80% van de bevolking een migratieachtergrond. In centrumgebieden zoals de Grachtengordel is dit percentage veel lager, vaak onder de 30%. Deze verschillen ontstaan door historische factoren zoals de bouw van naoorlogse wijken, de huisvesting van gastarbeiders en de huidige woningmarkt.

Hoe verhoudt Amsterdam zich tot andere grote steden in Europa?

Amsterdam behoort tot de Europese steden met een hoog aandeel inwoners dat in het buitenland is geboren. Met ongeveer 55% inwoners met een migratieachtergrond (en ruim 37% met een niet-westerse achtergrond) staat de stad in de top. Ter vergelijking: steden als Brussel en Frankfurt hebben vergelijkbare of hogere percentages. Londen en Parijs hebben ook een zeer diverse bevolking, maar hanteren andere meetmethoden, waardoor een directe vergelijking lastig is. Amsterdam springt eruit door de combinatie van een lange koloniale geschiedenis, de naoorlogse werving van gastarbeiders en de aantrekkingskracht op internationale kenniswerkers.

Komen de meeste mensen met een migratieachtergrond uit één specifiek land?

Nee, er is geen meerderheid uit één land. De groep met een migratieachtergrond is juist zeer divers. De grootste groepen zijn mensen met een achtergrond in Marokko, Suriname, Turkije, Indonesië en Duitsland. Daarnaast vormen inwoners met een Britse, Poolse, Ghanese of Amerikaanse achtergrond ook substantiële gemeenschappen. Deze verscheidenheid is een direct gevolg van verschillende migratiegolven: de onafhankelijkheid van Suriname, de werving van gastarbeiders uit Marokko en Turkije in de jaren 60/70, en recentere migratie vanuit de EU en van expats.