Hoeveel horecabedrijven zijn er in Amsterdam?

De horeca vormt het kloppende hart van Amsterdam. Het is een van de meest zichtbare en karakteristieke sectoren van de stad, die bijdraagt aan haar levendige sfeer, toeristische aantrekkingskracht en economische vitaliteit. Van bruisende cafés aan het water en wereldberoemde museumbistros tot gespecialiseerde koffiezaken en innovatieve foodhallen: de diversiteit is enorm. Maar wat is nu de concrete omvang van deze sector? Een simpele vraag – hoeveel horecabedrijven telt de stad eigenlijk? – blijkt een complexe en dynamische puzzel.

Een exact, vaststaand aantal is moeilijk te geven, omdat de horecawereld continu in beweging is. Nieuwe concepten openen hun deuren, terwijl andere establishments noodgedwongen sluiten. De cijfers fluctueren per seizoen en worden sterk beïnvloed door economische trends, regelgeving en zelfs wereldgebeurtenissen. Toch kunnen we door te kijken naar officiële statistieken van de Kamer van Koophandel (KvK) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een nauwkeurig en actueel beeld schetsen.

Dit artikel duikt in de data en ontrafelt de cijfers achter de Amsterdamse horeca. We kijken niet alleen naar het totale aantal inschrijvingen, maar maken ook een onderscheid tussen de verschillende typen bedrijven: cafés, restaurants, slijterijen, cateringbedrijven en eet- en drinkgelegenheden in detailhandel. Daarnaast belichten we de geografische spreiding binnen de stad en de impact van recente ontwikkelingen, om zo een compleet en helder antwoord te formuleren op de vraag naar de omvang van deze onmisbare sector.

Definitie van een horecabedrijf volgens de gemeente Amsterdam

De gemeente Amsterdam hanteert een specifieke en wettelijke definitie voor wat een horecabedrijf is. Deze definitie is cruciaal voor vergunningen, regelgeving en het beantwoorden van vragen over aantallen. Kern van de definitie is dat een horecabedrijf een slijterij of een inrichting is waar alcoholhoudende dranken worden verkocht voor consumptie ter plaatse.

Het begrip 'inrichting' omvat een breed scala aan zaken. Hieronder vallen niet alleen cafés, bars en restaurants, maar ook bijvoorbeeld eetcafés, grand cafés, discotheken, nachtclubs en coffeeshops (waar alcohol wordt geschonken). Ook horecagelegenheden in hotels, theaters of sportkantines vallen onder deze definitie, mits zij alcohol serveren.

Belangrijk is dat de definitie niet afhangt van de primaire activiteit (zoals het serveren van maaltijden), maar van het feitelijke aanbieden van alcohol voor consumptie op de locatie zelf. Een zaak die alleen maaltijden afhaalt of bezorgt, is dus geen horecabedrijf volgens de Amsterdamse definitie. Evenmin vallen slijterijen die uitsluitend verkopen voor consumptie elders onder de horecacategorie; zij hebben een andere vergunning.

Deze precieze afbakening bepaalt welke bedrijven onder het Horecabesluit Amsterdam en de bijbehorende vergunningplicht vallen. Het verklaart ook waarom officiële tellingen van horecabedrijven in de stad uitsluitend betrekking hebben op locaties met een drank- en/of slijtvergunning.

Actuele cijfers en trends in het aantal Amsterdamse horecazaken

Het aantal horecabedrijven in Amsterdam is constant in beweging. Volgens de meest recente data van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en de Gemeente Amsterdam telde de stad in 2023 ongeveer 4.500 tot 4.800 horecazaken. Dit omvat een breed spectrum:

• Restaurants (van eetcafés tot fine dining)



• Cafés en bars



• Fastfood- en afhaalzaken



• Hotelrestaurants en cateringbedrijven



• Poppodia en club-restaurants

De ontwikkeling van dit aantal wordt gekenmerkt door enkele duidelijke trends:

1. Herstel na corona: Na een sterke daling tijdens de pandemie is er een stevige terugkeer, maar het vooroorlogse niveau is nog niet overal gehaald. De groei concentreert zich vooral in de buitenwijken.



2. Verschuiving van het centrum: Door striktere vergunningen, hoge huren en het 'ontmoedigingsbeleid' voor toerisme in de binnenstad, zien we groei in wijken zoals De Pijp, Oost, Noord en West.



3. Diversificatie van het aanbod: Er is een duidelijke opkomst van:
   
   
   
   
   
   • Duurzame en plantaardige concepten.
   
   
   
   • Hybride vormen (bijv. winkel met koffiebar, werkplekken met catering).
   
   
   
   • Ervaring-gerichte zaken (immersieve diners, activiteiten).
   
   
   
   
   
   



4. Uitdagingen voor behoud: Ondanks het grote absolute aantal, kampen veel ondernemers met:
   
   
   
   
   
   • Een nijpend tekort aan personeel.
   
   
   
   • Extreem hoge operationele kosten.
   
   
   
   • Vergunningsperikelen en regelgeving.
   
   
   
   
   
   

De prognose voor de komende jaren is dat het totale aantal stabiel blijft, maar de samenstelling en geografische spreiding verder zullen veranderen. De groei zit niet langer in kwantiteit, maar in kwaliteit en aanpassingsvermogen aan de lokale wijk.

Verdeling van bedrijven per type: cafés, restaurants, hotels en cateraars

De horecasector in Amsterdam is zeer divers en kan grofweg worden opgedeeld in vier hoofdtypen: cafés, restaurants, hotels en cateraars. Restaurants vormen de grootste categorie en zijn de ruggengraat van de stedelijke horeca. Zij variëren van eetcafés en snelle servicepunten tot formele fine-dining gelegenheden.

Cafés, waaronder bruine kroegen, speciaalbiercafés en grand cafés, zijn een iconisch onderdeel van het Amsterdamse straatbeeld. Zij richten zich primair op dranken, vaak met een beperkt voedselaanbod, en zijn cruciaal voor het sociale leven.

De hotelbranche, met een mix van internationale ketens, boutique hotels en bed & breakfasts, ondersteunt het toerisme. De capaciteit en omvang van deze bedrijven variëren aanzienlijk.

Cateraars vormen een meer zakelijke tak. Zij opereren vaak achter de schermen en leveren diensten voor evenementen, kantoren en instellingen, zonder altijd een open publiekslocatie te hebben.

De verhouding tussen deze typen is dynamisch en wordt beïnvloed door toerisme, lokale vraag en stedelijk beleid. Een precieze, actuele verdeling vereist raadpleging van officiële bronnen zoals het CBS of de Kamer van Koophandel.

Waar vind je de meest betrouwbare en actuele databronnen?

Voor een nauwkeurig antwoord op een vraag zoals het aantal horecabedrijven in Amsterdam, moet je terugvallen op officiële en institutionele bronnen. De gemeente Amsterdam zelf is het eerste aanspreekpunt. Hun Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) team publiceert regelmatig datasets en feitencijfers over de stad, vaak gebaseerd op eigen registraties zoals de Bedrijveninformatie.

Een andere cruciale autoriteit is het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het CBS verzamelt landelijke data, maar kan deze vaak op gemeenteniveau ontsluiten. Hun StatLine-databank bevat gedetailleerde cijfers over bedrijfsvestigingen per bedrijfstak (SBI), waaronder de horeca. Deze data is gestandaardiseerd en zeer betrouwbaar.

Voor actuele en dynamische inzichten zijn brancheorganisaties onmisbaar. De Koninklijke Horeca Nederland (KHN) voert eigen onderzoeken uit onder hun leden en heeft vaak een goed beeld van marktontwikkelingen, inclusief regionale trends en cijfers over openingen en sluitingen.

Ten slotte bieden gespecialiseerde commerciële data-aanbieders zoals Locatus of BoldData vaak zeer gedetailleerde en frequente updates. Hun datasets, samengesteld uit meerdere bronnen en veldwerk, kunnen waardevol zijn voor een actueel beeld, maar de toegang is meestal niet gratis.

Veelgestelde vragen:

Wat wordt precies bedoeld met een 'horecabedrijf' in de cijfers voor Amsterdam?

In de officiële statistieken, zoals die van het CBS en de gemeente Amsterdam, vallen onder 'horecabedrijven' bedrijven met een SBI-code 56. Dit omvat restaurants, cafés, bars, lunchrooms, coffeeshops (in de Nederlandse betekenis), eetcafés en cateringbedrijven. Ook fastfoodzaken, ijssalons en cafetaria's horen hierbij. Slaapaccommodaties zoals hotels vallen in een andere categorie (SBI 55), tenzij ze een significant restaurant hebben dat apart wordt gerund. De cijfers gaan dus over de drank- en maaltijdverstrekking aan consumenten.

Hoeveel cafés en restaurants zijn er nu ongeveer in Amsterdam?

Amsterdam heeft een zeer dicht horecanetwerk. Op basis van recente data zijn er ongeveer 1.500 tot 1.700 horecabedrijven in de stad. Het exacte aantal wisselt door sluitingen en nieuwe openingen. Het grootste deel hiervan zijn cafés, bars en restaurants. De concentratie is het hoogst in gebieden als de Jordaan, De Pijp, het centrum en Oost. De gemeente houdt deze aantallen bij voor vergunningen en toezicht.

Is het aantal horecazaken de laatste jaren toe- of afgenomen?

De trend is de laatste jaren ongelijk. Voor de coronapandemie steeg het aantal zaken gestaag. Tijdens en direct na de pandemie was er een daling door sluitingen. Vanaf 2022 is er een sterk herstel, met veel nieuwe openingen. Dit herstel wordt getemperd door personeelstekorten en stijgende kosten. Per saldo is het aantal nu weer op het niveau van voor corona, met mogelijk zelfs een lichte groei. De samenstelling verandert wel: meer aandacht voor duurzaamheid en afhaalconcepten.

Waar kan ik de meest actuele en betrouwbare cijfers vinden?

De meest betrouwbare bron is het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zij publiceren gedetailleerde data over bedrijfsaantallen per gemeente en sector. De gemeente Amsterdam maakt vaak factsheets met horecacijfers, gebaseerd op hun vergunningenregister. De Kamer van Koophandel publiceert ook trends. Voor een snel beeld kun je de online dashboard van de gemeente Amsterdam of het CBS raadplegen. Let op: cijfers hebben vaak een vertraging van enkele maanden.