Hoe heet het water bij Amsterdam Centraal?

De vraag lijkt eenvoudig, maar het antwoord is verrassend complex en raakt aan de historische gelaagdheid van de stad. Wie op het stationsplein voor het majestueuze gebouw van Amsterdam Centraal staat, kijkt uit over een breed, druk bevaren water. Voor veel bezoekers is dit simpelweg "het kanaal" of "de gracht", maar deze benamingen doen geen recht aan de rijke geschiedenis en de specifieke functie van deze waterweg.

Het water direct voor het station maakt deel uit van een cruciaal verkeersknooppunt. Het vormt de verbinding tussen het Open Havenfront naar het noorden en het IJ naar het westen. De officiële naam van dit gedeelte is het Stationsplein, genoemd naar het plein dat het overdekt. Het is dus het water van het Stationsplein, een openbaar vaarwater dat speciaal is aangelegd voor de aanleg van het station en de spoorlijnen op de kunstmatige eilanden in het IJ.

Dit water is veel meer dan een decoratieve gracht; het is de levendige voordeur van Amsterdam over water. Hier meren de rondvaartboten aan, vertrekken de veerponten naar Amsterdam-Noord en varen plezierjachten en beroepsvaart af en aan. Het vormt de directe link tussen het historische centrum en het moderne IJ, en is daarmee een symbool van hoe Amsterdam altijd verbonden is geweest met haar waterwegen.

De exacte naam van het water aan de voorkant van het station

Het brede water direct voor het hoofdgebouw van Amsterdam Centraal heet het Open Havenfront. Deze naam verwijst naar zijn historische functie als open ligplaats voor schepen, het voorste deel van de haven van Amsterdam.

Het Open Havenfront maakt onderdeel uit van het grotere Stationsplein en vormt de verbinding tussen het station en de stad. Het wordt overspannen door de karakteristieke bruggen, waaronder de Brug 9, die leiden naar de Prins Hendrikkade en de De Ruijterkade.

Geografisch gezien is het Open Havenfront het beginpunt van een reeks kanalen en wateren die het station omringen. Het water loopt aan de westzijde van het station over in het Westelijk Marktkanaal en aan de oostzijde in het Oostelijk Marktkanaal.

Het is belangrijk om een onderscheid te maken: het grote water aan de achterkant (de noordzijde) van het station is het IJ, de voormalige zeearm. Het Open Havenfront ligt dus specifiek aan de stadskant (de zuidzijde) van het gebouw.

De historische reden voor de naam van dit water

Het water direct ten oosten van Amsterdam Centraal Station heet het Open Havenfront. Deze naam is geen toeval, maar een directe verwijzing naar de oorspronkelijke functie van dit gebied in de haven van Amsterdam.

Het Open Havenfront vormde eeuwenlang de primaire en open toegangspoort tot de stad vanaf het IJ. Hier lagen de belangrijkste aanlegplaatsen voor zeilschepen en later stoomboten die op verre bestemmingen voeren. De kades waren het toneel van intensieve overslag van goederen en een bruisend vertrekpunt voor passagiers.

De term 'open' is hier cruciaal. In tegenstelling tot de vele grachten en binnenhavens, was dit front niet overdekt door bruggen of bebouwing. Het bood een vrije, onbelemmerde doorvaart naar de drukke handelskades en pakhuizen aan de Warmoesstraat en de Nieuwendijk. Deze openheid was essentieel voor de toegankelijkheid van de haven.

De aanleg van het Centraal Station (1881-1889) veranderde het gebied ingrijpend. Het station kwam op drie kunstmatige eilanden in het IJ te liggen, waardoor het Open Havenfront van een open zeearm veranderde in een binnenhavenbekken. Desondanks bleef de historische naam behouden als herinnering aan de tijd dat dit water de levensader van de stad was en de eerste blik op Amsterdam voor aankomende reizigers.

Hoe kom je vanaf het station bij de aanlegsteigers voor rondvaarten?

De aanlegsteigers voor de meeste rondvaartboten bevinden zich op loopafstand van Amsterdam Centraal. De exacte route hangt af van welke maatschappij je kiest, maar de hoofdingangen liggen allemaal aan dezelfde kant van het station.

1. Verlaat het station via de hoofduitgang (Centrumzijde). Volg de borden naar de "Centrumzijde" of "IJ-zijde". Je komt uit op een groot plein met het fietspad en de tramrails.



2. Steek het fietspad en de tramrails voorzichtig over. Loop recht naar het water, de Open Havenfront. Dit is het brede water direct voor het station.



3. Bij de kade aangekomen, zie je de aanlegsteigers. Ze liggen verspreid langs de kade, zowel links als rechts.
   
   
   
   
   
   • Draai je naar links (richting het Victoria Hotel), dan vind je onder andere de steigers van bedrijven zoals Blue Boat Company.
   
   
   
   • Draai je naar rechts (richting het Busstation), dan loop je naar de steigers van Stromma (bijvoorbeeld die van de klassieke rondvaartboten).
   
   
   
   
   
   

De totale loopafstand vanaf de stationshal is slechts 2 tot 5 minuten. Let goed op de borden bij de steigers voor de naam van het rondvaartbedrijf en de vertrektijden. Het is aan te raden om vooraf online je tickets te boeken en te controleren bij welke exacte steiger je moet zijn.

Welke andere wateren grenzen aan het stationsgebied?

Het water direct voor de hoofdingang van Amsterdam Centraal staat bekend als het Stationsplein, maar is een onderdeel van het Open Havenfront. Dit markeert het beginpunt van een uitgebreid netwerk van wateren rond het station.

Ten noorden van het station, aan de IJ-zijde, ligt het hoofdwater: het IJ zelf. Dit brede vaarwater, oorspronkelijk een zeearm, is cruciaal voor de veerboten naar de noordelijke oever en de grote scheepvaart. De stationsgebouwen en perrons zijn op drie kunstmatige eilanden in dit IJ gebouwd.

Aan de zuidzijde van het station grenst het water van de Oosterdokskade. Dit is het water van het Oosterdok, dat via de Oosterdoksdam en de Oosterdoksdoorgang in verbinding staat met het Open Havenfront en het IJ. Het Oosterdok herbergt vaak historische schepen en ligt naast de Openbare Bibliotheek.

Vanuit het Open Havenfront loopt het water verder westwaarts als de De Ruyterkade, langs het busstation, tot aan de Westerdoksdijk. Hier gaat het over in het Westerdok, dat via de Westerdoksdoorgang eveneens op het IJ uitkomt. Het Westerdok is een belangrijke locatie voor jachthavens.

Oostelijk van het station, achter het Oosterdok, takt het water af naar de Oude Schans en het Entrepotdok. Deze grachten maken deel uit van de historische stadsgrachtengordel en verbinden het stationsgebied met de binnenstad en de oostelijke eilanden.

Veelgestelde vragen:

Hoe heet het water direct voor het station?

Het water direct voor Amsterdam Centraal Station heet het Open Havenfront. Dit is het brede bassin waar de veerponten naar Amsterdam-Noord aanleggen. Het maakt deel uit van de historische haven die hier lag voordat het station werd gebouwd.

Is het IJ een rivier of een meer?

Het IJ is officieel een rivier, of beter gezegd, een voormalige zeearm. Het verbond de Zuiderzee met het Noordzeekanaal. Sinds de aanleg van de Oranjesluizen in 1932 is het een zoetwaterbassin geworden, maar het blijft een getijdenwater. Het water bij Amsterdam Centraal is dus een deel van dit IJ.

Waar komt de naam "IJ" vandaan?

De naam "IJ" is waarschijnlijk afgeleid van het Oudnederlandse woord "Aa" of "Age", wat water betekent. Het is verwant aan andere waternamen zoals "Die" en "Leye". De lange ij-klank in het Nederlands verklaart de spelling met de lettercombinatie IJ, die als één letter wordt behandeld.

Kun je vanaf het station een boottocht maken over dit water?

Ja, dat kan. Direct voor het station vertrekken diverse rondvaartboten voor tochten door de Amsterdamse grachten en het IJ. Ook de gratis pont voor voetgangers en fietsers naar Amsterdam-Noord vertrekt hier. Deze pont vaart over het IJ en biedt een mooi uitzicht op de stad.

Wat is de geschiedenis van dit water bij het station?

Het gebied voor het station was oorspronkelijk een natuurlijke haven. Voor de bouw van het Centraal Station (1881-1889) stonden hier drie eilanden in het IJ. Het station is gebouwd op duizenden palen in het water. Het Open Havenfront was de toegangspoort voor schepen. Later is het Noordzeekanaal gegraven en zijn grote delen van het IJ gedempt voor nieuwe wijken, maar voor het station bleef het water behouden.